Edward Haliżak: Wspólnota Pacyfiku a Wspólnota Wschodnioazjatycka

• haliżak
• wspólnota pacyfiku
• wspólnota wschodnioazjatycka

Żurawia Papers, Zeszyt 8.
Wydawnictwo Naukowe „Scholar”, Warszawa 2006.

Czy w Regionie Azji i Pacyfiku można pogodzić głęboko zakorzenione tradycję wschodnioazjatycką (jeśli o takiej można mówić), z „nowoczesnym” zachodem, który na każdym kroku próbuje narzucić swoje wzorce?Do którego z paradygmatów współpracy w Regionie jest bliżej, czy silnie promowanej przez Stany Zjednoczone koncepcji ogólnoregionalnego współdziałania cywilizacji azjatyckiej, czy zachodniej, nazywanej Wspólnotą Pacyfiku? A może do Wspólnoty Wschodnioazjatyckiej, która podkreśla współpracę tworzoną na gruncie specyficznej tożsamości azjatyckiej? Haliżak zastanawia się nad możliwością powstania w regionie zinstytucjonalizowanego regionalizmu, na kształt Unii Europejskiej i stawia pytanie, czy jest on w ogóle możliwy.

Autor książki pokazał plusy i minusy obydwu koncepcji. W pierwszych rozdziałach skupił się na założeniach klasycznego regionalizmu, aby przejść do specyficznych własności regionu. W dalszej części autor odnosi się właśnie do wspomnianych różnic, które warunkują współpracę i proces integracji w regionie.
Myślą przewodnią książki jest dyskurs na temat przyszłego kształtu współpracy w regionie. Haliżak przybliża strategię USA, które mając poczucie wyższości rozwojowej i cywilizacyjnej, za wszelką cenę chcą podporządkować sobie region Azji i Pacyfiku. Czynniki, które konstytuują powstanie Wspólnoty Pacyfiku to przede wszystkim geografia i ekonomia.

Taka postawa Zachodu - podkreśla autor -jest zdecydowanie odrzucana przez elity azjatyckie, które rozwój ekonomiczny widzą w dwukierunkowym uzupełnianiu się cywilizacji wschodnioazjatyckiej i zachodniej, a nie w jednokierunkowym narzucaniu wzorców Stanów Zjednoczonych. Zdaniem azjatów region powinien zmierzać w kierunku integracji w subregionie Azji Wschodniej. Opcja Wspólnoty Wschodnioazjatyckiej doprowadzi do wyodrębnienia się podziału na Wschód - obejmujący tereny Azji Wschodnie – i Zachód, obejmujący USA i inne państwa cywilizacji zachodniej. Słabością tej koncepcji jest brak silnego lidera azjatyckiego w regionie, a na skutek krystalizującej się dopiero tożsamości i świadomości azjatyckiej jest słabym fundamentem, co zdecydowanie tworzy bardzo płytki regionalizm.

Jak będzie wyglądał współpraca w regionie Azji i Pacyfiku? Książka z pewnością przybliży ten ciekawy problem, ukazując różne koncepcje i punkty jego widzenia z perspektywy zarówno azjatyckiej, jak i amerykańskiej.

Prof. dr hab. Edward Haliżak – jest pracownikiem naukowym Uniwersytetu Warszawskiego od 1975 roku. Jego zainteresowania badawcze to głównie handel międzynarodowy, gospodarka światowa, region Azji i Pacyfiku. Ważniejsze publikacje: Stosunki międzynarodowe w regionie Azji i Pacyfiku (Warszawa 1999), Regionalny kompleks bezpieczeństwa Azji Północno – Wschodniej ( Żurawia Papers, zeszyt 3, Warszawa 2004), Zmiana układu sił USA – Chiny a transformacja porządku międzynarodowego (Żurawia Papers, zeszyt 7 (Warszawa 2005), Stosunki międzynarodowe. Geneza, struktura, dynamika (współredakcja z R. Kuźniarem, Warszawa 2006)