Robert Czulda Polityka bezpieczeństwa militarnego Stanów Zjednoczonych 2001 - 2009

Od czasów zakończenia drugiej wojny światowej Stany Zjednoczone są niekwestionowanym mocarstwem na kuli ziemskiej. Amerykanie są hegemonem politycznym, kulturowym, ekonomicznym, a nader wszystko militarnym. Wprawdzie, obecnie badacze coraz częściej podważają status Stanów Zjednoczonych jako supermocarstwa to nikt jednak nie ma wątpliwości, że amerykańskie wojsko jest najpotężniejszym na świecie i nie ma sobie równych. Uzbrojone w najnowocześniej systemy jakie wymyślił umysł ludzki, z flotą złożonych z 11 grup lotniskowców oraz lotnictwem, w którego skład wchodzą myśliwce V generacji F-22 Raptor. Waszyngton nie ma sobie równych na świecie. Jednak nawet taka potężna armia ma swoje problemy i przechodzi gwałtowne transformację. O tym właśnie traktuje książka Roberta Czuldy pt. „Polityka bezpieczeństwa militarnego Stanów Zjednoczonych 2001-2009”. Praca ta dotyka fundamentalnego dla Amerykanów okresu, w którym to ich macierzysty kraj został po raz pierwszy w historii zaatakowany, a ich żołnierze biorą udział w dwóch wojnach jednocześnie. Przemiany w siłach zbrojnych również były olbrzymie, z armii nastawionej na konwencjonalną konfrontację z zagonami pancernymi ZSRR potrzeba było stworzyć narzędzie skuteczne do walki w konflikcie asymetrycznym. O wszystkich tych problemach pisze w swojej pracy Robert Czulda. Autor jest asystentem w Instytucie Studiów Politologicznych Uniwersytetu Łódzkiego, zastępcą redaktora naczelnego miesięcznika Stosunki Międzynarodowe oraz dziennikarzem tygodnika Polska Zbrojna i miesięcznika „Armia”. Jego książka wydana przez Akademię Obronny Narodowej składa się ze wstępu, 11 rozdziałów, w skład których wchodzą podrozdziały, zakończenie, bogata bibliografia oraz załączniki, w których to możemy znaleźć różnego rodzaju informacje statystyczne na temat amerykańskiej armii. Każda część rozpoczyna się od cytatów znanej osoby, nawiązujących do treści rozdziałów. Książka liczy 367 stron. Została wydrukowana na dobrej jakości papierze w miękkiej okładce. Praca ma charakter naukowy, a celem autora było najdokładniejsze przedstawienie amerykańskiej polityki wojskowej w latach 2001-2009, przy czym Czulda we wstępie podkreśla, że pisze nie tylko o problemie terroryzmu w tym kontekście, ale podejmuje ten temat znacznie szerzej. Książka ta spotkała się z bardzo pozytywnym odbiorem, w superlatywach pisał o niej m.in. generał Stanisław Koziej. Pierwsze trzy rozdziały mają charakter rozważań czysto teoretycznych. Wpierw autor przedstawia, czym jest bezpieczeństwo państwa, skupia się również na opisaniu współczesnych zagrożeń na świecie oraz przedstawieniu jak obecnie przebiegają konflikty zbrojne. W rozdziale drugim autor analizuje, czym jest i w jaki sposób powstaje strategia. Pisze też o jej roli w bezpieczeństwie państwa. Cześć trzecia, ostatnia poświęcona teoretycznym aspektom przedstawia ośrodki odpowiedzialne za kształtowanie polityki szeroko pojętego bezpieczeństwa z uwzględnieniem tak formalnych jak i nieformalnych struktur. Bardzo ciekawym fragmentem jest tutaj opis różnego rodzajów think thanków i ich wpływu na politykę. W rozdziale czwartym autor omawia Narodowe Strategie Bezpieczeństwa z lat 2002 i 2006, porównuje je oraz wyjaśnia, czym była tak zwana „Doktryna Busha” i przedstawia jej ewolucję w czasie. Część piąta traktuje o zmianach w konwencjonalnych siłach zbrojnych, jak zmienił się ich charakter, rola oraz zadania, przed którymi stają. Czulda dokładnie analizuje zmiany w każdym rodzaju sił zbrojnych. Co więcej autor pisze jak obie wojny wpłynęły na kondycję sił zbrojnych. Kolejna część to przedstawienie sił strategicznych Stanów Zjednoczonych, czyli mówiąc prościej arsenału nuklearnego USA oraz strategii bezpieczeństwa w kosmosie. W rozdziale siódmym mamy do czynienia z omówieniem koncepcji obrony przeciwrakietowej, rzeczy która powinna być dla nas Polaków szczególnie interesująca. Część ósma to omówienie infrastruktury baz amerykańskich na kuli ziemskiej. Czulda wyjaśnia, co kryję się pod nowym terminem koncepcji „wysuniętej obecności”. Rozdział dziewiąty porusza obecnie najbardziej popularny temat, czyli terroryzm. Autor pisze tutaj o początkach wojny z tym zjawiskiem, przedstawia jak wygląda ona w praktyce oraz gdzie na kuli ziemskiej jest toczona. Przedostatni rozdział dotyczy rywalizacji mocarstw w Azji Środkowej, gdzie spotykają się interesy Moskwy, Pekinu oraz Waszyngtonu. Czulda pokazuje ewolucję polityki amerykańskiej wobec byłych republik radzieckich, od sukcesu do porażki administracji George Busha. Ostatni jedenasty rozdział poświecony jest proliferacji broni masowego rażenia. Autor opisuje najważniejsze wyzwania w tej dziedzinie, które stały przed ekipą Busha. Zwraca on uwagę na dwa kraje Iran i Koreę Północną, podkreślając, że mogą być one uznawane za porażkę w próbie zapanowania nad proliferacją broni masowego rażenia. Zakończenie jest udaną próbą podsumowania całości, Czulda wyciąga bardzo trafne wnioski, wielokrotnie również cytuje amerykańskich generałów, którzy oceniają politykę wojskową prowadzoną przez ekipę Busha. Książka porusza bardzo ważny i istotny temat, jakim niewątpliwe jest polityka wojskowa największego mocarstwa na kuli ziemskiej. Co więcej na polskim rynku brak jakikolwiek kompleksowych opracowań poruszających tą tematykę. Owszem pojawią się różnego rodzaju pozycje opisujące poszczególne konflikty lub sprawę wzrostu znaczenia prywatnych firm wojskowych, ale brakowało wszechstronnej analizy poruszającej ten temat. Książka Czuldy pod tym względem wypełnia lukę na rynku. Autor, którego głównym celem było jak najdokładniejsze opisanie tej kwestii, swój cel osiągnął. Głównym wątkiem książki jest wszechobecna zmiana w amerykańskich siłach zbrojnych w latach 2001 – 2009. Autor opisuje, co zmieniło się w każdym aspekcie funkcjonowania armii Stanów Zjednoczonych. Temat jest przedstawiony bardzo szczegółowo z wykorzystaniem wielu danych statystycznych, co uatrakcyjnia przedstawione tezy czyniąc je bardziej wiarygodnymi. Czulda operuje też dużą liczbą cytatów, w których to przytacza wypowiedzi wybitnych znawców tematyki, używa ich w bardzo trafny sposób. Nie sprawiają one wrażenia wciśniętych na siłę. Autor jak na pracę naukową posługuje się językiem bardzo łatwym do zrozumienia, nawet dla laika. Książka, mimo iż adresowana do środowiska naukowego nie powinna przysporzyć problemów każdemu, kto chciałbym pogłębić swoją wiedzę w tej dziedzinie. Autor dokładnie wyjaśnia wszystkie terminy i skróty, którymi posługuje się w pracy, jasno również tłumaczy wszystkie prawne zawiłości polityki bezpieczeństwa Stanów Zjednoczonych. Książka ma bardzo bogatą bibliografię, co pozwala osobom zainteresowanym tą tematyką na pogłębienie wiedzy na ten temat. Trudno doszukać się w pracy Czuldy jakiś większych wad, brakuje może tutaj oddzielnej części poświęconej walce w cyberprzestrzeni. Podsumowując „Polityka bezpieczeństwa militarnego Stanów Zjednoczonych 2001-2009” jest pozycją bardzo dobrą i każda osoba zainteresowana, czy to militariami czy po prostu Ameryką powinna się z tą książka zapoznać. Autor w bardzo przystępny sposób prezentuje niezwykle interesujący i ważny temat.