Narodowodemokratyczna Partia Niemiec

• niemcy

W większości demokratycznych państw dzisiejszej Europy istnieją partie skrajne prawicowe. Jednak ich sytuacja w Niemczech jest szczególna biorąc pod uwagę historię XX wieku. NPD jest obecnie ugrupowaniem nieliczącym się na scenie politycznej. Warto jednak przyjrzeć się uważnie jej historii i potencjałowi.

Narodowodemokratyczna Partia Niemiec (NPD) powstała w 1964 r. z połączenia Niemieckiej Partii Rzeszy oraz Partii Niemiec a także kilku pomniejszych partii prawicowych. Liderzy nowoutworzonej formacji politycznej upatrywali swojej szansy w początkowym załamaniu się gospodarki oraz wzroście popularności lewej sceny politycznej i braku jej alternatywy. W pierwszych ogólnoniemieckich wyborach po zarejestrowaniu NPD, partia uzyskała 2 proc. głosów[1] i nie przekroczyła wymaganego progu wyborczego. W kolejnych latach jej popularność jednak wzrastała. W lokalnych wyborach do Landtagów w latach 1966-1967 nacjonaliści mieli swoich przedstawicieli w Hesji i w Bawarii oraz w Bremie, Nadrenii-Palatynacie, Dolnej Saksonii oraz w Szlezwiku-Holsztynie. Największym dotychczasowym osiągnięciem wyborczym NPD było głosowanie do Landtagu w Badenii-Wirtemberdze, gdzie w 1968 r. uzyskali 9,8 proc. poparcia.

Po okresie wzrostu popularności i zainteresowania od początku lat siedemdziesiątych NPD znajdowała się na równi pochyłej. Notowania partii sprawdzane przy okazji kolejnych wyborów nie przekraczały wymaganych progów więc polityczna aktywność kumulowała się raczej na wydawaniu periodyków i rozwiązywaniu sporów wewnątrz ugrupowania.

Era Voigta

Wraz z nowym przewodniczącym NPD zyskała energię i zaplecze do działania. Udo Voigt został szefem partii w 1996 r. i od razu starał się nadać ugrupowaniu charakter bardziej narodowo-socjalistyczny, który w swojej tradycji odwoływał się do czasów hitlerowskiej NSDAP. W związku z tym Voigt zacieśnił kontakty ze sceną niemieckich neofaszystów. Radykalniejszy kurs partii oraz fatalny stan gospodarki we wschodnich landach po zjednoczeniu Niemiec przysparzał nacjonalistom sympatyków. W Saksonii udało się NPD po wielu latach przerwy w 2004 r. wprowadzić swoich przedstawicieli do Landtagu uzyskując 9,2 proc. głosów.

Analizując aktualny program uchwalony w grudniu 1996 r. możemy dostrzec radykalizm NPD oraz jej skrajność w porównaniu do pozostałych liczących się partii niemieckich. Partia Voigta opowiada się całkowicie przeciwko „społeczeństwu multikulturalnemu”[2] , co w realiach niemieckich, gdzie w niektórych miastach (np. Berlinie) imigranci bądź osoby, których rodzice byli imigrantami stanowią ok. 25 proc. mieszkańców jest stanowiskiem zmuszającym do refleksji. NPD w uzasadnieniu sprzeciwu wobec modelu integracji odwołuje się do haseł narodowych: „Niemcy są krajem Niemców i ojczyzną naszego narodu.”
 
Pisząc w programie o rodzinie NPD ma na myśli rodzinę „zdrową”, bo tylko w takiej może się rozwijać „zdrowy naród.” Szczególną rolę widzą w tym ujęciu dla kobiet. Powinny one w największym stopniu odnaleźć się w tradycyjnym modelu rodziny, tzn. jako matki oraz gospodynie domowe. W swoich koncepcjach partia rozwija pomysł wypłacania wynagrodzenia dla kobiet przebywających w domu i wychowujących dzieci.

Partia opowiada się za ustanowieniem wybieralnego przez obywateli prezydenta, który jednocześnie stałby na czele ugrupowania politycznego. Ta koncepcja przeczy filozofii systemu politycznego RFN, gdyż próbuje nadszarpnąć zdecentralizowany charakter władzy w Niemczech przyznający prezydentowi uprawnienia wybitnie reprezentacyjne. Dodatkowo urzeczywistnienie tego pomysłu jest w pewnym stopniu odwołaniem sie do tradycji międzywojennych a w związku z tym przywołuje historyczne konotacje do kultu jednostki, którego współczesne Niemcy tak bardzo unikają.
 
Zagadnienia socjalne również stanowią zasadniczą część programu. NPD wychodzi z założenia, iż „praca w pierwszej kolejności należy się Niemcom.” Zagrożenia nacjonaliści widzą ze strony globalizacji, która prowadzi do wykorzystywania dóbr Niemców nie oferując zasadniczo nic w zamian. Jednym z przejawów tego procesu było wprowadzenie waluty euro, co według NPD jednoznacznie świadczy o upadku władzy państwa. W swojej retoryce wypowiadają się przeciwko Unii Europejskiej jako czynniku i sprawcy większości niemieckich problemów. Chcą jednoznacznego powrotu do państwa narodowego oraz domagają się większej możliwości podejmowania decyzji przez niemieckich obywateli.

Istotnym elementem przyjętego w 1996 roku programu jest polityka historyczna. NPD postuluję zmianę sposobu rozliczenia się z przeszłością. Według nacjonalistów ich państwo nie zostało zjednoczone i odbudowane w swoich naturalnych granicach: „Niemcy są większe niż RFN”, piszą ekstremiści. W związku z tym wysuwają żądanie rewizji zawartych po II wojnie światowej traktatów granicznych. W tym duchu traktują także o dyskusji nad odpowiedzialnością Niemiec za II wojnę światową. Dotychczasowe, w zasadzie bezsporne w Niemczech, uznanie swojej winy za okropności wojny NPD chciałaby rozciągnąć również na inne narody, nie wymienione jednak w programie. „My Niemcy nie jesteśmy narodem zbrodniarzy” uwypuklają neonaziści. Żądają także przyznania się innych państw do popełniania w trakcie wojny przestępstw i rozliczenia z nimi (m.in. bombardowania, wypędzenia, śmierć jeńców wojennych).

Zagrożona egzystencja

Czas pełnienia funkcji przewodniczącego partii przez Voigta charakteryzuje się, oprócz radykalizacji programu, poważnymi problemami finansowymi. W maju 2008 roku sąd w Berlinie nakazał NPD zwrot wcześniej otrzymanych funduszy w ramach państwowych subwencji dla partii politycznych w wysokości 870 tys. euro. Dla małej partii jaką jest NPD (liczy obecnie 7 200 członków[3]) było to znaczące obciążenie, grożące bankructwem.

Z powodu ogólnego profilu partii w 2001 roku niemiecki establishment polityczny próbował zdelegalizować NPD. Wpływ na tę decyzję miały m.in. wypowiedzi przedstawicieli partii negujące Holocaust oraz odwoływanie się do nienawiści rasowej. Trybunał Konstytucyjny w Karlsruhe w 2003 roku zdecydował jednak, że decydująca część dowodów w sprawie NPD jest obciążona wadą i nie może zostać wzięta pod uwagę. W trakcie procesu wyszło bowiem na jaw, że urzędnicy Federalnego Urzędu Ochrony Konstytucji inwigilowali od dłuższego czasu środowisko NPD i byli współodpowiedzialni za podejmowanie decyzji w ramach ugrupowania. Ten niewątpliwy sukces agentów uniemożliwił jednocześnie delegalizację partii. Obecnie mówi się o możliwości ponownego złożenia wniosku, jednak jak dotąd prawnych kroków w tym kierunku nie poczyniono.

Oprócz urzędowej próby delegalizacji partii, w Niemczech działa wiele organizacji i ruchów społecznych sprzeciwiających się wpływom prawicowych ekstremistów. Do najważniejszych należą blogi internetowe, których autorzy obserwują na bieżąco działania NPD (np. npd-blog.info). Jednocześnie wiele osób działa w organizacjach antyfaszystowskich, które stawiają sobie za cel delegalizację NPD oraz pobudzanie protestów obywatelskich przeciwko politykom tej partii.[4]  Inną odmianą sprzeciwu wobec polityki neonazistów jest ich wyśmiewanie i parodiowanie, co skutecznie czyni inicjatywa Front Deutscher Äpfel (Front Niemieckiego Jabłka)[5] .

Można przypuszczać, iż w najbliższej przyszłości NPD nie zdobędzie większego poparcia politycznego w RFN. Należy wykluczyć sukces w wyborach ogólnoniemieckich. W głosowaniach lokalnych NPD być może uda się wprowadzić do Landtagów swoich przedstawicieli, szczególnie w landach wschodnich. Ma to związek z wysoką stopą bezrobocia we wschodnich regionach Niemiec oraz ze skutecznie prowadzoną kampanią straszenia obcymi (w tym Polakami). Jednak z uwagi na poważne problemy finansowe partii należy zakładać malejącą aktywność polityczną ugrupowania.

[1]Wyniki wyborów za: http://de.wikipedia.org/wiki/Nationaldemokratische_Partei_Deutschlands

[2] Cytaty pochodzą z programu partyjnego NPD: http://medien.npd.de/dateiablage/Parteiprogramm_2010.pdf

[3] http://www.verfassungsschutz.de/de/arbeitsfelder/af_rechtsextremismus/zahlen_und_fakten

[4] Do jednej z największych takich organizacji należy Stowarzyszenie Osób Prześladowanych przez Nazistów – Związek Antyfaszytek i Antyfaszystów: http://www.npd-verbot-jetzt.de/wir/
[5] http://www.apfelfront.de/