Słowenia pod rządami Roberta Goloba – próba bilansu

• bezpieczeństwo
• ekonomia
• emerytury
• gospodarka
• imigracja
• polityka
• reformy
• słowenia
• wojsko

Premier Słowenii Robert Golob przejmował władzę w niezwykle trudnym momencie, gdy trwał kryzys związany z pandemią koronawirusa i rozpoczęciem wojny na Ukrainie. Między innymi z tego powodu nie przeprowadził on wszystkich zapowiadanych reform, choć niekiedy problemem były różnice w koalicji rządowej i zwykła niekompetencja polityków. Słowenia pod rządami centrolewicy nie zmieniła się więc tak bardzo, jak oczekiwali tego wyborcy.

W 2022 roku zielono-liberalny Ruch Wolności (GS) otrzymał największe poparcie ze wszystkich ugrupowań, które po ogłoszeniu niepodległości przez Słowenię wygrały w wyborach parlamentarnych. Dzięki późniejszemu porozumieniu z Socjaldemokratami (SD) i Lewicą odsunął on od władzy prawicowego premiera Janeza Janšę ze Słoweńskiej Partii Demokratycznej (SDS)[1].

Program

Rząd Goloba miał realizować koalicyjny program podpisany przez trzy wspomniane ugrupowania w maju 2022 roku. W dokumencie podpisanym przez Goloba, szefową socjaldemokratów Tanję Fajon i koordynatora skrajnej lewicy Luki Meseca, zapowiedziano zmianę kultury politycznej kraju. Słoweńskie władze w porównaniu do swoich oponentów miały skupić się na realizacji swojego programu, a nie na rozliczaniu poprzedników i na atakowaniu opozycji[2].

W sferze programowej partie koalicji rządowej zapowiedziały budowę silnego państwa, które zapewni swoim obywatelom bezpieczeństwo socjalne i zrównoważony rozwój poszczególnych regionów. Centrolewica obejmując władzę w połowie 2022 roku musiała też mierzyć się z kryzysem związanym z pandemią koronawirusa, dlatego jednym z najważniejszych jej postulatów było wówczas obniżenie cen żywności oraz energii elektrycznej[3]. W bardziej długoterminowej perspektywie gospodarczej Golob wraz ze swoimi sojusznikami zapowiedział wprowadzenie podatku od nieruchomości, aby Słowenia nie była dłużej państwem silniej opodatkowującym pracę niż kapitał. Danina miała być dodatkowo jednym z elementów całościowej polityki mającej rozwiązać kryzys mieszkaniowy[4].

Od co najmniej kilku lat trudno znaleźć jakikolwiek wybierany demokratycznie rząd na świecie, który nie obiecywałby obywatelom dokonania cyfrowej transformacji kraju. Podpisana przed czterema laty umowa koalicyjna czołowych słoweńskich partii zakładała, że wprowadzone zostaną ulgi podatkowe dla firm wdrażających nowe technologie, dzięki czemu Słowenia miała znaleźć się w gronie dwudziestu najbardziej konkurencyjnych gospodarek świata. Innowacyjną zmianą miała być także większa partycypacja pracowników w zarządzaniu przedsiębiorstwami, w tym ich udział w podziale wypracowywanych zysków. W deklaracji koalicyjnej wspomniano również o skróceniu minimalnego czasu pracy do trzydziestu godzin tygodniowo i maksymalnego do czterdziestu godzin. Stopniowo miała wzrastać też płaca minimalna. Emeryci mieli otrzymywać wyższą minimalną emeryturę, która miała być co najmniej o 10 proc. wyższa od progu zagrożenia ubóstwem. Politycy centrolewicy planowali zarazem zachęcanie starszych ludzi do dłuższej aktywności zawodowej[5].

Pandemia SARS-CoV-2 zwróciła uwagę europejskich społeczeństw na kwestie związane z kondycją krajowej opieki medycznej. Nie inaczej było w przypadku Słowenii. Umowa zawarta przez Goloba, Fajon i Meseca zakładała wprowadzenie reform mających poprawić sytuację w służbie zdrowia. Podwyżka wynagrodzeń lekarzy miała doprowadzić do ograniczenia sytuacji, w której po pracy w publicznym sektorze świadczą oni dodatkowo usługi w prywatnej opiece medycznej. Władze w Lublanie planowały więc wprowadzenie zakazu dorabiania po normalnych godzinach pracy. Ponadto, gabinet Goloba uważał za niesprawiedliwe dodatkowe ubezpieczenie zdrowotne, jednak na początku swoich rządów nie był w stanie przedstawić alternatywy dla rozwiązania wprowadzonego na początku obecnego stulecia[6].

W trakcie trwania kadencji rząd modyfikował swoje plany. Rok 2023 miał być na przykład czasem dużych reform. Golob planował wówczas powołanie dodatkowych trzech ministerstw, co wzbudziło spore kontrowersje i protesty opozycji, a przede wszystkim przygotowanie nowych rozwiązań w zakresie opieki długoterminowej dla osób starszych i rozwiązania problemów mieszkaniowych młodych ludzi. Zmiany w szkolnictwie miały natomiast przygotować Słoweńców do stawienia czoła wyzwaniom szybko zmieniającego się świata, czyli stale przyspieszającym zmianom technologicznym. Do innych priorytetów rządu w drugim roku jego urzędowania zaliczono realizację polityki klimatycznej czy wdrażanie długoterminowych planów inwestycyjnych[7].

Polityka społeczno-gospodarcza

Mimo szumnych zapowiedzi gabinet Goloba nie wdrożył zapowiadanych reform albo były one znacznie opóźnione. Wspomniany wyżej rok 2023 nie okazał się wcale rokiem przełomowych zmian. Wbrew deklaracjom premiera nie przedstawiono wówczas założeń reform: podatkowej, emerytalnej i podatkowej. Niektóre z elementów koalicyjnego programu nigdy zresztą nie zostały zrealizowane. Poniekąd można usprawiedliwić gabinet Goloba trudną sytuacją wewnętrzną oraz międzynarodową. Słowenia przed trzema laty zmagała się ze skutkami największej powodzi w dotychczasowej historii kraju (straty wyceniono na blisko 9,9 mld euro), a w ostatnich latach coraz większym problemem stały się susze. Wydarzenia pokroju wojny na Ukrainie, destabilizującej sytuację na całym kontynencie, też nie sprzyjały wprowadzaniu długoterminowych zmian[8].

Za realizację obietnic można z pewnością uznać reformę wynagrodzeń w sektorze publicznym. Jedna z najważniejszych zapowiadanych przez Goloba zmian została przyjęta jesienią 2024 roku i zaczęła obowiązywać w 2025 roku. Objęła ona blisko 190 tys. pracowników państwowych instytucji pracujących w sześćdziesięciu siedmiu sektorach. Dzięki reformie nie otrzymują oni już wynagrodzenia poniżej ustawowej płacy minimalnej, a do 2028 roku stopniowo będą rosły ich uposażenia. Poza tym zmiany w prawie dotyczyły głównie początkujących pracowników sektora publicznego, określając ich ścieżkę awansu i wzrostu pensji. Wprowadziły one także nowy system oceniania pracy urzędników, uściślając kryteria wypłaty premii[9]. Teraz grupy zawodowe pracujące dla państwa są podzielone na pięć filarów płacowych oraz na dziesięć grup płacowych[10].

W listopadzie 2025 roku w życie weszła reforma emerytalna. Golob uznał ją za jedną z najważniejszych zmian wprowadzonych we współczesnej Słowenii, mającą stworzyć „zrównoważony, sprawiedliwy i nowoczesny system, który szanuje pracę i wzmacnia międzypokoleniową solidarność”. Jej założenia będą stopniowo realizowane od 2028 do 2035 roku. Przewiduje ona przede wszystkim podniesienie wieku emerytalnego z 60 do 62 lat dla osób z czterdziestoletnim stażem ubezpieczeniowym oraz z 65 do 67 lat dla osób opłacających składki przez co najmniej piętnaście lat. Świadczenia emerytalne mogą wzrosnąć w przypadku osób decydujących się na dłuższą aktywność zawodową, opiekujących się dziećmi lub służących w armii[11]. Podwyżki emerytur są teraz uzależnione od wzrostu wynagrodzeń w gospodarce i od inflacji. Emeryci oraz niepełnosprawni dodatkowo otrzymują waloryzowany dodatek zimowy[12]. 

Połowicznym sukcesem rządów centrolewicy były zmiany w systemie opieki zdrowotnej. Golob rzeczywiście zrealizował obietnicę likwidacji dodatkowych ubezpieczeń i przeniesienia finansowania szpitali z prywatnych funduszy ubezpieczeniowych do państwowej instytucji[13]. Za spory akt odwagi słoweńscy komentatorzy uważają podniesienie kwestii wysokich zarobków lekarzy w stosunku do jakości świadczonych usług, i ich pracy na wspomnianych dodatkowych etatach[14]. Problem w tym, że rozwiązania wdrożone przez resort zdrowia zostały zakwestionowane pod koniec ubiegłego roku przez Trybunał Konstytucyjny. Uznał on za niezgodny z ustawą zasadniczą zakaz wykonywania dodatkowej pracy przez lekarzy poza publicznymi placówkami[15] Sprawa ta pokazała wyraźnie, że wszelkie gruntowne zmiany w służbie zdrowia zazwyczaj są trudne i wzbudzają spore kontrowersje w środowiskach medycznych, dlatego trudno rozpatrywać tą kwestię w kategorii porażki lub zwycięstwa rządu.[16].

Gabinet Goloba praktycznie zrezygnował z szumnie zapowiadanej, kompleksowej reformy podatkowej. W porównaniu do wstępnych założeń z 2024 roku, została ona mocno okrojona, stąd też projekt przedstawiony wiosną 2024 roku różnił się od wcześniejszych obietnic. Ministerstwo Finansów ograniczyło się do kosmetycznych zmian w postaci propozycji ulg podatkowych dla wysoko wykwalifikowanych imigrantów i Słoweńców powracających z zagranicy, dla start-upów technologicznych oraz dla firm przekazujących swoje akcje pracownikom[17]. Minister finansów Klemen Boštjančič w ubiegłym roku ostatecznie wycofał się z kompleksowej reformy, bo w jego opinii podobne obietnice może składać jedynie „iluzjonista albo kłamca”[18]. Zapewne z tego powodu nie wprowadzono podatku od nieruchomości, mimo ambitnych założeń przedstawianych przez Goloba jeszcze w 2024 roku. Rządzący zakładali, że dzięki niemu rozwiązany zostanie kryzys mieszkaniowy, a posiadacze większej liczby nieruchomości zostaną zmuszeni do ich sprzedaży[19].

Najłatwiejszym do wprowadzenia rozwiązaniem mającym poprawić sytuację pracowników jest podwyższanie płacy minimalnej. Centrolewicowa koalicja do pewnego momentu chętnie korzystała z tego instrumentu, ale problem pojawił się w ubiegłym roku. Mesec jako minister pracy, rodziny, spraw społecznych i równouprawnienia zaproponował dużą podwyżkę do poziomu 1000 euro w 2026 roku, co spotkało się z krytyką ze strony Goloba[20]. Wprawdzie została ona ostatecznie wprowadzona, tym niemniej w lutym tego roku wywołała ona kolejny spór w rządzie. Lider Lewicy w tej kwestii otrzymał jednak wsparcie ze strony partyjnej koleżanki Goloba, minister infrastruktury Alenka Bratušek, która uważa, że wysokie minimalne uposażenie nie wpływa negatywnie na sposób postrzegania Słowenii przez zagranicznych inwestorów i agencje raitingowe[21].

Ogólna kondycja słoweńskiej ekonomiki pod rządami GS, SD i Lewicy znacząco się nie zmieniła. Co prawda międzynarodowe instytucje przewidują wysoki wzrost gospodarczy, ale zupełnie inne nastroje panują wśród słoweńskich przedsiębiorców i analityków. Ich zdaniem  Słowenia znalazła się w stagnacji, dlatego wzrost PKB spowalnia, podobnie jak produkcja oraz wzrost dochodów firm. Należy w tym kontekście podkreślić, że słoweński sektor przemysłowy jest uzależniony od zmian zachodzących w Unii Europejskiej, więc nie zawsze o sytuacji w tej gałęzi gospodarki decyduje polityka rządzących. Z drugiej strony bezrobocie jest nadal niskie, ustabilizowała się inflacja i zaczęły rosnąć wynagrodzenia. Pod tym względem nastąpiła wyraźna poprawa, gdy bierze się pod uwagę sytuację, w której Golob przed prawie czterema laty przejmował władzę [22].

Polityka zagraniczna

Jego rządowi w 2024 roku udało się przyjąć nową strategię słoweńskiej polityki zagraniczne, która zastąpiła dokument przyjęty zaledwie trzy lata wcześniej przez gabinet Janšy. Wicepremier i minister spraw zagranicznych Tanja Fajon twierdziła, że plany powinny być obowiązywać przez okres od pięciu do nawet dziesięciu lat. Koalicja liberałów i lewicy zarzucała swoim poprzednikom ideologiczne podejście do polityki zagranicznej, dlatego w nowej strategii nie uwzględniono odniesień historycznych i odwoływania się do Grupy Wyszehradzkiej[23].

Liczący piętnaście stron strategiczny dokument, zdaniem jego autorów, dostosował słoweńską dyplomację do międzynarodowych trendów. Do najważniejszych zasad polityki zagranicznej zaliczono odpowiedzialność, inkluzywność, działania na rzecz bezpieczeństwa i solidarność[24]. Do najważniejszych celów Słowenii na arenie globalnej zaliczono aktywny udział w kreowaniu polityki organizacji międzynarodowych, a także rozszerzenie współpracy z państwami tzw. Globalnego Południa[25].

Najgłośniejszym wydarzeniem związanym ze Słowenią pod rządami Goloba była zapowiedź przeprowadzenia referendum w sprawie dalszej przynależności do Sojuszu Północnoatlantyckim. Wprawdzie ostatecznie parlament w połowie ubiegłego roku odrzucił propozycję premiera, ale pokazała ona wyraźne różnice programowe wewnątrz koalicji. Lewica chciała bowiem przeprowadzić referendum konsultacyjne dotyczące zwiększenia wydatków na obronność, zyskując w tej sprawie poparcie Socjaldemokratów.  Szef słoweńskiego rządu stwierdził, że Słowenia może jedynie realizować swoje zobowiązania wobec NATO, albo wystąpić z organizacji, zaś wszelkie inne rozwiązania są jedynie „populistycznym oszukiwaniem obywateli”[26]. Sam Golob podczas szczytów sojuszu opowiadał się za zwiększaniem wydatków przez wszystkie państwa członkowskie[27].

Krytycy koalicji GS, SD i Lewicy twierdzą, że pod jej rządami Słowenia przestała liczyć się w Unii Europejskiej. Najbardziej jaskrawym przykładem takiego stanu rzeczy miał być brak premiera Słowenii na zorganizowany w lutym 2025 roku szczycie w sprawie zakończenia wojny na Ukrainie. Golob nie został zaproszony na niego przez prezydenta Francji Emmanuela Macrona, choć w czasie swoich rządów chwalił się zbudowaniem bliskich relacji z francuską głową państwa[28]. Podejście Słowenii do samej Ukrainy zmieniło się pod rządami centrolewicowej koalicji. W porównaniu do swoich centroprawicowych poprzedników, oficjalnie nie kontynuowała ona militarnego wsparcia dla Ukrainy, ograniczając się do pomocy humanitarnej[29]. W mediach pojawiały się jednak informacje, że w rzeczywistości słoweńskie Ministerstwo Obrony potajemnie wysyła broń dla Sił Zbrojnych Ukrainy, przekazując im głównie sprzęt należący jeszcze do Jugosłowiańskiej Armii Ludowej[30].

Zwłaszcza od czasu rozpoczęcia wojny Izraela z Hamasem, Słowenia pod rządami Goloba stała się jednym z głównych europejskich orędowników sprawy palestyńskiej. W 2024 roku Słowenia uznała niepodległość Palestyny, a w kolejnym roku jako pierwszy kraj Unii Europejskiej nałożyła embargo na handel bronią z Izraelem. Dodatkowo objęła ona zakazem wjazdu do kraju dwóch skrajnie prawicowych ministrów rządu izraelskiego premiera Benjamina Netanjahu[31]. Z drugiej strony Słowenia w ubiegłym tygodniu nie przyłączyła się do pozwu przeciwko Izraelowi przed Międzynarodowym Trybunałem Sprawiedliwości w Hadze. Brak poparcia dla wniosku Republiki Południowej Afryki został uznany za brak konsekwencji, a kwestia ta miała mocno podzielić członków koalicji rządowej. Szefowa dyplomacji przyznała z kolei, że Słowenia musiała liczyć się w tej sprawie z naciskami ze strony „supermocarstw”[32].

Rządzący Słowenią nie wyrażali większego zainteresowania dalszym zacieśnianiem współpracy ze Stanami Zjednoczonymi. Wprawdzie Golob w 2024 roku był pierwszym od osiemnastu lat słoweńskim premierem, który został przyjęty w Waszyngtonie przez amerykańskiego prezydenta, ale spotkanie z Joe Bidenem ograniczyło się głównie do ogólnych deklaracji o trwałości amerykańsko-słoweńskiego sojuszu[33]. Objęcie urzędu amerykańskiej głowy państwa przez Donalda Trumpa niczego w tej kwestii nie zmieniło, co nie powinno dziwić z powodu różnic ideologicznych dzielących władze w Lublanie i Waszyngtonie. Słowenia odmówiła przystąpienia do stworzonej przez prezydenta USA tzw. Rady Pokoju, a także wysłała swoich dwóch żołnierzy na Grenlandię, w ramach symbolicznego wsparcia dla Danii w obliczu groźby zaanektowania wyspy przez Stany Zjednoczone[34].

Polityka bezpieczeństwa

Agresja Rosji na Ukrainę spowodowała duże zmiany w sposobie myślenia europejskich elit. Zwiększenie wydatków na obronność stało się jednym z głównych wyzwań dla całej Unii Europejskiej, o czym świadczą kolejne propozycje przedstawiane choćby w ciągu ostatnich kilku miesięcy przez Komisję Europejską. Jak już wspomniano, w przypadku Słowenii wydatki na obronność wzbudziły pewne kontrowersje, tym niemniej w ostatnich latach wzrosły one do poziomu 2,05 proc. rocznego PKB w 2025 roku[35].

Słoweński rząd w listopadzie ubiegłego roku przyjął nowy program rozwoju swoich sił zbrojnych. Dokument na lata 2026-2031 zakłada wdrożenie dużych inwestycji, pozwalających zwłaszcza na modernizację Słoweńskich Sił Zbrojnych. Zwiększenie funduszy na obronność ma wzmocnić artylerię, lotnictwo, flotę bezzałogowych statków powietrznych i zaplecze logistyczne. Koalicyjny gabinet dostrzega zmiany zachodzące na polu walki, o czym świadczy duże zainteresowanie kwestiami związanymi z cyfryzacją armii i wykorzystaniem nowoczesnych technologii. Mimo to inwestycje w badania i innowacje stanowić będą zaledwie ułamek budżetu Ministerstwa Obrony, które przynajmniej w ciągu najbliższych pięciu lat chce wydać jedną piątą środków na unowocześnianie podstawowego wyposażenia armii[36].

Państwo próbuje swoich sił w sektorze zbrojeniowym. Utworzona jesienią 2025 roku spółka Dovos ma wspierać słoweńskie przedsiębiorstwa z branży obronnej, mogące przyczynić się do unowocześnienia wojska. W ciągu kilku lat podmioty oferujące uzbrojenie i zdalnie sterowane urządzenia znacząco zwiększyły swoje zyski. Jednocześnie rządzący wycofali się z niektórych zakupów dokonanych jeszcze przez rząd Janšy. W opinii centrolewicy nie wszystkie inwestycje zaplanowane przez jej centroprawicowych poprzedników były rzeczywiście potrzebne i możliwe do przeprowadzenia[37].  

W trakcie swoich rządów Golob dokonał zmian kadrowych w policji. Okazały się one jednym z najbardziej kontrowersyjnych wydarzeń w czasie całych rządów lidera GS. Już pod koniec 2022 roku do dymisji podała się minister spraw wewnętrznych Tatjana Bobnar, która sprzeciwiła się nominacji nowego komendanta głównego policji, uznając ją za polityczną ingerencję w pracę służb[38]. Premier Słowenii poprzez wiadomości wysyłane do minister miał, zdaniem Komisji ds. Zwalczania Korupcji, naruszyć zasadę uczciwości[39]. Centrolewicowa koalicja jest ponadto otwarcie krytykowana przez funkcjonariuszy. W połowie marca związek zawodowy policjantów zorganizował protest przeciwko brakom kadrowym i niskim wynagrodzeniom. Od ponad roku rządzący nie są bowiem w stanie zakończyć negocjacji na temat aneksu do układu zbiorowego z policjantami, mającego uregulować kwestie wynagrodzeń, czasu pracy czy urlopów[40]. 

Ważne zmiany w dziedzinie bezpieczeństwa nastąpiły pod koniec ubiegłego roku. Gabinet GS, SD i Lewicy wprowadził je w reakcji na sprawę zabójstwa 48-letniego Aleša Šutara, który został zabity przez Roma atakującego wcześniej jego syna. Morderstwo wywołało duże protesty społeczne, będące kulminacją pogarszających się od dłuższego czasu relacji między społecznością romską i mieszkańcami miasta Novo Mesto[41]. Sprawa doprowadziła do dymisji ministrów spraw wewnętrznych i sprawiedliwości, a przede wszystkim do przyjęcia tzw. ustawy Šutara. Daje ona nowe uprawnienia policji w przypadku poważnych zagrożeń dla bezpieczeństwa, umożliwiając jej dokonywanie przeszukań bez nakazu czy wykorzystywanie nowoczesnych technologii. Niektóre ze zmian w przepisach karnych i sądowych były krytykowane za nadmierną ingerencję w prywatność obywateli[42].

Jedną z kwestii najbardziej polaryzujących słoweńskiego społeczeństwo jest imigracja. Centrolewicowym władzom w trakcie ich kadencji nie udało się powstrzymać zjawiska nielegalnej imigracji, a liczba osób przekraczających granicę kraju niezgodnie z prawem wzrosła blisko czterokrotnie do poziomu blisko 155 tys. rocznie. Golob podkreślał, że Słowenia nie jest samotną wyspą i bez determinacji całej Unii Europejskiej nie rozwiąże samodzielnie tego problemu[43]. Według opozycji rządzący tak naprawdę popierają stworzenie wielokulturowego społeczeństwa, a o ich proimigracyjnej polityce świadczy chociażby rozebranie ogrodzenia na granicy z Chorwacją. Słoweński resort spraw wewnętrznych w swoich oświadczeniach pozytywnie odnosił się do migracji, między innymi tworząc zespół zajmujący się usprawnieniem procedur azylowych oraz zapewnieniem poszanowania praw obcokrajowców[44].

Sfera polityczna

Słowenia pod rządami poprzedniego premiera zaczęła notować coraz gorsze wyniki w rankingach dotyczących demokracji i wolności obywatelskich. Pandemia koronawirusa stała się dla Janšy pretekstem do ograniczania pracy dziennikarzy podchodzących krytycznie do sposobu zarządzania epidemią, w tym sektorem opieki zdrowotnej. Lider SDS przez lata starał się zresztą dyskredytować media niepopierające jego obozu politycznego, a trend ten nasilił się jeszcze w latach 2020-2022[45].

Centrolewica odsuwając od władzy centroprawicę zapowiadała powrót do przestrzegania standardów demokratycznych. Zakończyć miał się zwłaszcza proceder obsadzania publicznych stanowisk osobami związanymi z partią rządzącą, a także wywieranie nacisków na służby, wymiar sprawiedliwości i publiczne media[46]. Sprawa powszechnie krytykowanych nominacji w słoweńskiej policji pokazała, że udało się to jedynie w ograniczonym stopniu i Golob nie był wolny od pokus, którym w trakcie pełnienia funkcji szefa rządu uległ Janša.

Słoweńska prawica z niechęcią odnosiła się do organizacji pozarządowych. Centrolewicowa koalicja w swojej deklaracji programowej zapowiedziała radykalną zmianę podejścia rządu do społeczeństwa obywatelskiego. Golob na początku swojego urzędowania spotkał się z jego przedstawicielami w ramach dialogu społecznego[47]. Wsparcie dla NGO-sów nie ograniczyło się jedynie do deklaracji, bo tylko w ubiegłym roku otrzymały one łącznie 723 mln euro. Z jednej strony była to duża kwota, z drugiej większość wydatków stanowiły dotacje dla instytucji wyręczających państwo w realizacji polityki socjalnej. Niektóre z organizacji będących beneficjentami wsparcia ze strony rządu są z kolei oskarżane o nadmierne polityczne zaangażowanie, a kontrowersje od dawna wzbudza dotowanie partyjnych think-tanków[48].

Rządzącym nie udało się zmienić wspominanej w koalicyjnym programie kultury politycznej w zakresie dotrzymywania obietnic. Inicjatywa „Głos Ludu” wyliczyła, że GS, SD i Lewica dotrzymały jedynie 24 z łącznie swoich 122 pierwotnych obietnic. W przypadku prawie pięćdziesięciu z nich centrolewica zwyczajnie je złamała[49]. Między innymi z tego powodu rok po objęciu władzy szef rządu był negatywnie oceniany przez większość społeczeństwa, a jego partia straciła blisko połowę swojego poparcia, znacznie ustępując w sondażach opozycyjnemu SDS-owi[50]. Ponadto, Golob ogłaszając deklarację programową rządu odżegnywał się od rozliczania swoich poprzedników i zrzucania winy na innych, ale ostatecznie także i w tej kwestii nie dotrzymał swoich obietnic[51].

Nie można zapominać o skandalach z udziałem członków rządu. Poza naciskami Goloba w sprawie zmian w policji, największym problemem wizerunkowym dla centrolewicy stał się zakup budynku biurowego przez Ministerstwo Sprawiedliwości, bo resort miał znacznie przepłacić za zdewastowany obiekt znajdujący się w Lublanie. Socjaldemokratyczna minister Dominika Švarc Pipan mimo to nie chciała zrezygnować z urzędu, zrzucając odpowiedzialność na swoich urzędników. Sprawa mocno zaszkodziła zarówno SD, jak i całemu gabinetowi[52]. W drugim roku rządów z funkcją pożegnała się również minister administracji publicznej Sanja Ajanović Hovnik, oskarżana o dotowanie współzałożonej przez siebie firmy oraz o wprowadzanie w błąd opinii publicznej[53]. Do spadku notowań rządu przyczyniał się sam Golob. Nie tylko ingerencją funkcjonowanie policji, lecz także konfliktem interesów w postaci spędzania wakacji w towarzystwie biznesmena nominowanego przez władze do zarządu publicznych instytucji[54].

Niektóre sondaże przed zaplanowanymi na 22 marca wyborami parlamentarnymi dają zwycięstwo największej partii koalicji rządowej. W innych GS nadal osiąga gorsze rezultaty od SDS. Spadek poparcia dla zielonych liberałów nie powinien z pewnością dziwić, biorąc pod uwagę stagnację gospodarczą Słowenii i niezrealizowanie większości obiecanych reform. Krytycy rządu Goloba uważają, że szef rządu wraz ze swoimi sojusznikami poświęcał za dużo czasu działaniom marketingowym, a zbyt mało realnej pracy. Z drugiej strony wewnątrz koalicji widoczne były wyraźne różnice w podejściu do wielu kluczowych spraw, dlatego wprowadzenie ambitnych zmian było dodatkowo utrudnione. W ostateczności liczą się nie intencje ale realne działania, których w praktyce nie było zbyt wiele.

Maurycy Mietelski

fot. Wikimedia Commons (public domain)

[1] Ł. Kobeszko, Nowy zielono-lewicowy rząd w Słowenii, 26.05.2022, https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2022-05-26/nowy-zielono-lewicowy-rzad-w-slowenii

[2] M. Valadžija, Podpis koalicijske pogodbe: "Začenja se novo poglavje prihodnosti Slovenije", 24.05.2022, https://n1info.si/novice/slovenija/v-zivo-golob-fajon-in-mesec-podpisali-koalicijsko-pogodbo/

[3] Tamże.

[4] K. Košak, A. Lončar, Nevralgične točke koalicijske pogodbe: kako bodo izvedli velike spremembe?, 24.05.2022, https://n1info.si/gospodarstvo/nevralgicne-tocke-koalicijske-pogodbe-kako-bodo-velike-spremembe-izvedene/

[5] M. Roglič, K. Šeruga, Informacije N1: kaj piše v koalicijski pogodbi nastajajoče vlade Roberta Goloba, 13.05.2022, https://n1info.si/novice/slovenija/koalicijska-pogodba-gibanje-svoboda-sd-levica/

[6] Tamże.

[7] Premier Golob: Po osmih mesecih imam končno popolno vlado, 24.01.2023, https://www.mladina.si/222246/premier-golob-po-osmih-mesecih-imam-koncno-popolno-vlado/

[8] G. Cerar, Kaj vse se je dogajalo v mandatu vlade Roberta Goloba?, 19.02.2026, https://www.rtvslo.si/slovenija/parlamentarne-volitve-2026/razmisleki-in-izzivi/kaj-vse-se-je-dogajalo-v-mandatu-vlade-roberta-goloba/772973

[9] Prenova plačnega sistema v javnem sektorju, https://www.gov.si/zbirke/projekti-in-programi/prenova-placnega-sistema-v-javnem-sektorju/

[10] Plačna reforma javnega sektorja pod drobnogledom, 13.02.2025, https://www.zsss.si/placna-reforma-podrobno/

[11] Pokojninska reforma že v uradnem listu. Golob: Ena najpomembnejših reform, 18.11.2025, https://www.rtvslo.si/slovenija/pokojninska-reforma-ze-v-uradnem-listu-golob-ena-najpomembnejsih-reform/764504

[12] M. Drozg, Boj za glasove upokojencev: kako so rasle pokojnine?, 16.03.2026, https://www.24ur.com/novice/dejstva/boj-za-glasove-upokojencev-kako-so-rasle-pokojnine.html

[13] J. Krebelj, 35 evrov direktno na ZZZS. Bo res tako enostavno?, 26.05.2023, https://primorske.svet24.si/slovenija/35-evrov-direktno-na-zzzs-bo-res-tako-enostavno/

[14] B. Hočevar, Kako vlada odgovarja na očitke, da se gre vojno z zdravniki?, 17.03.2026,  https://www.delo.si/novice/slovenija/jasne-locnice-kako-urediti-dostop-do-zdravstvenih-storitev

[15] P. Bralcev, Je z nedavno odločitvijo ustavno sodišče odprlo Pandorino skrinjico?, 29.12.2025, https://www.dnevnik.si/mnenja/odprta-stran/je-z-nedavno-odlocitvijo-ustavno-sodisce-odprlo-pandorino-skrinjico-2775556/

[16] P. Bralcev, Golobova vlada si je edina upala začeti urejati razmere v zdravstvu, 01.03.2026, https://www.delo.si/mnenja/pisma-bralcev/golobova-vlada-si-je-edina-upala-zaceti-urejati-razmere-v-zdravstvu

[17] A. Lebinger, Izhodišča davčne reforme: Reforma, ki je vse manj podobna reformi, 28.05.2024, https://www.dnevnik.si/novice/slovenija/izhodisca-davcne-reforme-reforma-ki-je-vse-manj-podobna-reformi-2132326/

[18] J. Šimac, Hočete višjo neto plačo? Ne volite Boštjančiča in Goloba, 12.03.2026, https://www.finance.si/hocete-visjo-neto-placo-ne-volite-bostjancica-in-goloba/a/9044972

[19] M. Milenković, Golob napovedal davek na nepremičnine z ugodnimi učinki, stroka skeptična, 17.12.2024, https://www.rtvslo.si/slovenija/golob-napovedal-davek-na-nepremicnine-z-ugodnimi-ucinki-stroka-skepticna/434525

[20] Golob: Mesec bi moral dvig minimalne plače najprej predstaviti socialnim partnerjem, 22.12.2025, https://www.dnevnik.si/novice/slovenija/golob-mesec-bi-moral-dvig-minimalne-place-najprej-predstaviti-socialnim-partnerjem-2775044/

[21] Medtem ko Bratušek in Mesec branita zvišanje minimalne plače, Golob ugotavlja, da to "ruši razmerja", 10.02.2026, https://www.rtvslo.si/gospodarstvo/medtem-ko-bratusek-in-mesec-branita-zvisanje-minimalne-place-golob-ugotavlja-da-to-rusi-razmerja/772975

[22] N. Švab, Volitve so naša denarnica. Kdo ima načrt, da bo bolj polna?, 20.03.2026,  https://www.24ur.com/novice/gospodarstvo/volitve-so-nasa-denarnica-kdo-ima-nacrt-da-bo-bolj-polna.html

[23] U. Esih, Vlada očistila strategijo zunanje politike ideološke navlake, 18.12.2024, https://www.delo.si/novice/slovenija/vlada-ocistila-strategijo-zunanje-politike-ideoloske-navlake

[24] G. Kosmač, Kako bi politične stranke zastavile slovensko zunanjepolitično držo?, 16.03.2026,  https://www.rtvslo.si/slovenija/parlamentarne-volitve-2026/primerjava-stalisc/kako-bi-politicne-stranke-zastavile-slovensko-zunanjepoliticno-drzo/776311

[25] Golob: Učili so me, da v politiki tega ne smeš nikoli narediti. Rekel sem, da bom drugačen, 14.03.2026, https://siol.net/novice/slovenija/golob-ucili-so-me-da-v-politiki-tega-ne-smes-nikoli-narediti-rekel-sem-da-bom-drugacen-686875

[26] K. Johecova, Slovenia’s risky referendum on NATO, 09.07.2025, https://www.politico.eu/article/slovenia-nato-gamble-robert-golob-politics-eu/

[27] Golob pleased with NATO spending declaration, 25.06.2025, https://english.sta.si/3441238/golob-pleased-with-nato-spending-declaration

[28] 'Najlažje je reči, da gre prepočasi. 30 let se tega nihče ni niti lotil', 20.02.2025, https://www.24ur.com/novice/slovenija/golob-ne-bom-odstopil.html

[29] N. M. Ford, New Slovenian PM Robert Golob Charts a Different Course With The EU And Ukraine, 30.06.2022, https://www.internationalaffairs.org.au/australianoutlook/new-slovenian-pm-robert-golob-charts-a-different-course-with-the-eu-and-ukraine/

[30] J. Krzywiecki, Słowenia miała zorganizować tajną dostawę broni. Ukraina ma nowy sprzęt, 26.04.2023, https://wydarzenia.interia.pl/ukraina-rosja/news-slowenia-miala-zorganizowac-tajna-dostawe-broni-ukraina-ma-n,nId,6741142

[31] Slovenia becomes first EU country to impose arms embargo on Israel, 01.08.2025, https://www.aljazeera.com/news/2025/8/1/slovenia-becomes-first-eu-country-to-impose-arms-embargo-on-israel

[32] Kritični odzivi na odločitev vlade, da se ne pridruži tožbi proti Izraelu, 13.03.2026, https://www.rtvslo.si/slovenija/kriticni-odzivi-na-odlocitev-vlade-da-se-ne-pridruzi-tozbi-proti-izraelu/776256

[33] Robert Golob in ameriški predsednik o pomenu zavezništva in prijateljstva, 23.10.2024, https://gibanjesvoboda.si/predsednik/robert-golob-in-ameriski-predsednik-o-pomenu-zaveznistva-in-prijateljstva/

[34] D. MacShane, Slovenia: Standing Up to Trump, Putin and Netanyahu, 20.03.2026, https://www.theglobalist.com/slovenia-standing-up-to-trump-putin-and-netanyahu/

[35] Gibanje obrambnih izdatkov v Republiki Sloveniji po letih, https://www.gov.si/drzavni-organi/ministrstva/ministrstvo-za-obrambo/o-ministrstvu/sluzba-za-stratesko-komuniciranje/realizirana-visina-obrambnih-izdatkov-v-obdobju-od-leta-1992-do-2024/

[36] Tamże.

[37] M. Drozg, Kdo je najbolj oboroževal Slovenijo?, 13.03.2026, https://www.24ur.com/novice/dejstva/kdo-je-najbolj-oborozeval-slovenijo.html

[38] Interior minister stepping down after row with PM, 07.12.2022, https://sloveniatimes.com/36227/interior-minister-stepping-down-after-row-with-pm

[39] Watchdog says Golob breached integrity rules, lawyer to challenge finding, 13.01.2026, https://english.sta.si/3508556/watchdog-says-golob-breached-integrity-rules-lawyer-to-challenge-finding

[40] Policisti želeli premierja priklicati tudi z golobjim oglašanjem, a Golob ni prisluhnil stavki, 12.03.2026, https://nova24tv.si/policisti-zeleli-premierja-priklicati-tudi-z-golobjim-oglasanjem-a-golob-ni-prisluhnil-stavki/

[41] P. Lovšin, Smrt Aleša Šutarja: kaj so o obtoženem Šiljiću povedale price, 13.03.2026, https://www.dnevnik.si/novice/kronika/sodisce-zakljucilo-preiskavo-smrti-alesa-sutarja-na-potezi-je-tozilstvo-2790124/

[42] G. Cerar, op. cit.

[43] Premier Golob: Slovenija je med najvarnejšimi državami v Evropi in celo na svetu, 03.02.2026, https://siol.net/novice/slovenija/premier-robert-golob-bo-odgovarjal-na-poslanska-vprasanja-vzivo-683418

[44] A. Sekulović, Škandalozna protislovenska migracijska politika Golobove vlade, 10.04.2023, https://demokracija.si/fokus/skandalozna-protislovenska-migracijska-politika-golobove-vlade/

[45] How PM Janša exploited the pandemic in his war on Slovenian media, 31.01.2022, https://ipi.media/how-pm-jansa-exploited-the-pandemic-in-his-war-on-slovenian-media/

[46] B. Vezjak, Pet uspehov in pet neuspehov Golobove vlade, https://vezjak.com/2026/03/02/pet-uspehov-in-pet-neuspehov-golobove-vlade/

[47] Za Goloba srečanje prvi korak k plodnemu sodelovanju s civilno družbo, 27.06.2022, https://www.24ur.com/novice/slovenija/za-goloba-srecanje-prvi-korak-k-plodnemu-sodelovanju-s-civilno-druzbo.html

[48] N. Steiner, 723 milijonov za nevladnike: kdo jih prejme in kje se začne polityka, 20.02.2026, https://www.24ur.com/novice/dejstva/723-milijonov-za-nevladnike-kdo-jih-prejme-kdo-jih-nadzira-in-kje-se-zacne-politika.html

[49] G. Cerar, op. cit.

[50] U. Esih, Neizpolnjevanje obljub tepe Gibanje Svoboda, 12.04.2023, https://www.delo.si/novice/slovenija/neizpolnjevanje-obljub-tepe-gibanje-svoboda

[51] L. Bizilij, So Golobovi volivci verjeli, da so volili genija!? (KOMENTAR), 25.05.2024, https://reporter.si/clanek/slovenija/so-golobovi-volivci-verjeli-da-so-volili-genija-1290270

[52] Dominika Švarc Pipan predsedniku vlade ponudila odstop. Golob se bo o tem še odločil, 05.02.2024, https://www.rtvslo.si/slovenija/dominika-svarc-pipan-predsedniku-vlade-ponudila-odstop-golob-se-bo-o-tem-se-odlocil/697387

[53] Sodišče pritrdilo Sanji Ajanović Hovnik, 09.12.2025, https://www.24ur.com/novice/slovenija/sanja-ajanovic-hovnik-ni-krsila-za.html

[54] KPK zoper Goloba uvedel preiskavo. Golob: Uvedba preiskave ni presenečenje, 28.05.2025, https://www.rtvslo.si/slovenija/kpk-zoper-goloba-uvedel-preiskavo-golob-uvedba-preiskave-ni-presenecenje/747170